przełożył Jacek Bartyzel

„Deklaracja większości”
/zredagowana przez barona de Vitrolles/
Styczeń 1816

My, członkowie stanowiący większość w Izbie Deputowanych, jesteśmy zjednoczeni w zasadach, które przedkładamy tu w formalnej deklaracji:

1° Jesteśmy niewzruszenie przywiązani do rządu monarchicznego i sukcesji prawowitej w Domu panującym.

2° Przyjmujemy również zasady Karty konstytucyjnej i podziału władz przez nią ustanowionego; dostrzegamy w niej należyte zastąpienie starożytnych instytucji, wolności i przywilejów (franchises), i jesteśmy otwarci na konsekwencje tego systemu.

3° Nie spoglądamy w przeszłość inaczej, jak żeby pobrać od niej lekcję przyszłości i chcemy wznieść pomiędzy jedną a drugą nieprzebytą zaporę (mur d’airain); godzimy się również z tym, żeby wszystkie interesy wytworzone przez Rewolucję, które są dokonane, były nieodwołalnie zabezpieczone. Uznajemy osobiste prawa nabyte i przywileje ciał politycznych: równość przed prawem i wolność wszelkich zatrudnień; wolność kultów; nietykalność własności powstałych w trakcie Rewolucji, która była ich źródłem. Lecz nie zgadzamy się na stosowanie w przyszłości zasad, które utworzyły te interesy i postrzegamy je jako destrukcyjne dla każdego rządu.

4° Sądzimy, że nowe instytucje muszą być postawione na starych i niezmiennych (immuables) fundamentach religii oraz moralności. To, czego chcemy dla duchowieństwa, to prawdziwa niezależność, administracja dobrami [kościelnymi] lub dochodami, które mogą je zabezpieczyć, wreszcie egzystencja cywilna, jak również złączenie ich z najważniejszymi interesami Państwa poprzez częściowe przejęcie przez kler edukacji publicznej i administrowania zakładami dobroczynności i szpitalnictwa.

5° Podług tych samych zasad, pragniemy jak największego wpływu moralności na prawodawstwo, a usunięcia z praw tego, co jest przeciwne religii, co przeciwstawia się moralności publicznej, w końcu tego, co niezgodne z duchem monarchii. [...]

6° Wierzymy, że policja nie musi być ani wstrętną (odieuse) inkwizycją, ani narzędziem despotyzmu, lecz poręką dla tronu i urzędem, który służy dla unaocznienia rządowi opinii publicznej, a opinii jej prawdziwych interesów; wierzymy również, że prasa musi być wolna, ale też, że surowe prawa muszą poskramiać jej nadużycia (délits).

[...]

9° Jesteśmy zdania, że interesy administracyjne muszą w jak największej części być powierzone administracjom lokalnym, to znaczy municypalnym, departamentalnym i prowincjonalnym; że centralizacja wszystkich spraw i wszystkich decyzji przez ministerstwa jest nadużyciem, które musi być wyeliminowane [...].

10° Wyrażamy nadzieję rychłego zmniejszenia podatku gruntowego [...].

11° Pragniemy, aby różne klasy i zawody mogły tworzyć wolne stowarzyszenia (associations libres) dla zabezpieczenia swoich interesów i widzimy potrzebę pożytecznej dyscypliny pomiędzy członkami tych ciał, bez czego te przedsięwzięcia mogłyby powodować niepodleganie przemysłu żadnym ograniczeniom.

________
Extrait des Mémoires de Vitrolles, éd. Forgues et Farel, Paris, Gallimard, 8e éd. 1951, t. 2, p. 303 et s. Przekład za: Textes politiques français (1789-1958), éd. Stéphane Rials, seria que sais-je? № 2171, Presses Universitaires de France, Paris 1983, s. 37-38. Eugène-François-Auguste d’Arnauld bar. de Vitrolles (1774-1854) był przywódcą legitymistycznej większości w Izbie Deputowanych podczas Restauracji, zwanej «ultrasami», tj. ultrarojalistami, domagającymi się przywrócenia realnej suwerenności królowi oraz tradycyjnych swobód prowincjonalnych i decentralizacji.