Jacek Bartyzel
Rüdiger Altmann
Socjolog polityki i publicysta niemiecki. Urodził się w 1922 roku we Frankfurcie nad Menem. W wieku 19 lat powołany do Wehrmachtu. Zdemobilizowany po odniesieniu ciężkich ran, ostatnie lata wojny studiował na Uniwersytecie Fryderyka Wilhelma w Berlinie pod kierunkiem prawicowego filozofa państwa Carla Schmitta, a po wojnie w Marburgu u lewicowego politologa Wolfganga Abendrotha, który był promotorem jego tezy doktorskiej Problem opinii publicznej i jego znaczenie dla nowoczesnej demokracji (1954).
Od początku lat 50. działał w studenckiej organizacji RDCS, która stawiała sobie za cel zbliżenie intelektualistów do CDU. Wkrótce Altmann, który od 1954 roku wydawał pismo Civis, znalazł się w kręgu doradców kanclerza Konrada Adenauera i jego następcy – Ludwiga Erharda. Jego autorstwa była m.in. ogłoszona przez Erharda na kongresie gospodarczym CDU w Düsseldorfie (marzec 1965) solidarystyczna koncepcja „uformowanego społeczeństwa” (Formierte Gesellschaft), które nie jest polem walki klas, lecz kooperatywą. Z kolei, inspirowana wywodami Schmitta na temat zagrożenia nowoczesnej demokracji przez anonimową potestas indirecta, kompromisowa koncepcja „demokracji z autorytetem” (Demokratie mit Autorität) była krytykowana zarówno z lewa (Klaus Fritzche), jak i z prawa (Armin Mohler).
Od połowy lat 60. z rosnącym niepokojem obserwował słabnięcie władczej funkcji państwa proporcjonalnie do przyrostu funkcji dystrybutorskich, z nieodłącznym dla nich „pluralizmem tonących dochodów i luk budżetowych”: „Państwo umiera nie czując swojej agonii”. Socjalne „państwo dobrobytu” nazywał „wykastrowanym kotem, który przybiera na objętości tracąc potencję”. Przekonanie o zużyciu się demokracji parlamentarnej, z partiami i rządami, które nie umieją oprzeć się fali żądań grup interesu, celowało nie tylko w stronę socjaldemokracji, ale również jego macierzystej partii i jej kolejnych przywódców, a kanclerzowi Kohlowi wydał już otwartą wojnę. W 1986 roku zażądał innego kanclerza, albo innego urzędu kanclerskiego, w 1989 opublikował pamflet na Kohla Zero przed przecinkiem, a w 1992 określił jego jubileusz jako „żadną erę” (Keine Ära), twierdząc, iż ten „wytrwały Palatyńczyk” umocnił jedynie „dinozauryjskie państwo partyjne”. Zniechęcony do polityki i sceptycznie nastawiony także do dalszych możliwości rozwojowych państwa narodowego, w swoim ostatnim eseju Pożegnanie z państwem (1998) oświadczył, że nie uważa się już za konserwatystę, bo wszystko, co chciał konserwować, zużyło się.
Do głównych dzieł Altmanna należą ponadto: Nowe społeczeństwo (1958), Dziedzictwo Adenauera (1960), Niemieckie ryzyko (1962), Carl Schmitt, czyli koniec reprezentacji (1973), Dziki pokój. Notatki do politycznej teorii niepowodzenia (1987).
Zmarł 13 lutego 2000 roku.
cytat: Zjednoczenie (Vereinigung) nie jest równoznaczne z ujednoliceniem (Vereinheitlichtung). To przeczyłoby naszemu historycznemu doświadczeniu. Zjednoczenie pozostawia dużą wolną przestrzeń do swobodnej gry. Jednocześnie myślę, że różnorodność nie polega na podkreślaniu narodowych różnic. [...] Potrzebujemy wielkiej przestrzeni nie w sensie państwowości, lecz współpracy i kontroli, które staną się instytucjami.